Ik ben het zat. Steeds hoor je dezelfde argumenten als het gaat om de voor- en nadelen van windmolens. Ze zijn lelijk, ze zijn fantastisch, ze draaien op subsidie... Maar hoe zit het nou echt?

Vorige week deed de rechter uitspraak in een door Urgenda aangespannen zaak tegen de Nederlandse overheid. Deze milieuorganisatie is namelijk van mening dat het kabinet te weinig actie onderneemt om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. De rechtbank in den Haag gaf hen gelijk en vindt de eis om de uitstoot met 25% terug te dringen gerechtvaardigd. Het huidige kabinetsbeleid is slechts gericht op een beperking van 17%.

De snelste manier van vergroenen is om in te zetten op duurzame energie. Meer windmolens plaatsen zou logisch zijn, maar die leveren veel discussie op. Voorstanders roemen deze schier oneindige energievorm en zetten het liefste de hele Noordzee vol met molens. Tegenstanders vinden windmolens maar lelijk en claimen dat het luidruchtige, vogel- en subsidieverslindende monsters zijn.

De feiten op een rij

Windenergie is schoon en onuitputtelijk. Het is momenteel de goedkoopste vorm van duurzame energie die we zelf kunnen produceren en dat maakt ons minder afhankelijk van gas, kernenergie en kolen uit andere landen. Een moderne windmolen van zo’n 120 meter hoog heeft een vermogen van 3 Megawatt en levert genoeg stroom voor 2.000 huishoudens. Om datzelfde rendement met zonne-energie te bereiken zou je 12 voetbalvelden aan zonnepanelen nodig hebben.

Windenergie duur? Het hangt er van af hoe je het bekijkt.

Over de vraag of windenergie nou goedkoper of duurder is dan energie uit olie, gas of kolen, bestaat veel onenigheid. Het hangt er namelijk van af hoe je het bekijkt. De kostprijs van windenergie op land is ongeveer 7 eurocent per kWh tegenover 4 tot 5 cent voor reguliere elektriciteit. Om dat te compenseren betaalt de Rijksoverheid ongeveer 2 tot 3 cent per kWh subsidie aan producenten van windenergie. Op die manier lijken windmolens dus inderdaad op subsidie te draaien. Echter: onzichtbare kosten (zoals die voor luchtverontreiniging, opwarming van de Aarde en volksgezondheid) worden nooit meegerekend als het om fossiele brandstoffen gaat. Volgens een omvangrijke Europese studie bedragen deze kosten voor kolen zo’n 4 cent per kWh en voor gas zo’n 2 cent per kWh. Uiteindelijk kom je dus ongeveer op hetzelfde bedrag uit.

Een windmolen van 180 meter hoog (dat is even hoog als de Euromast) levert twee keer zoveel energie op als eerder genoemde molen van 120 meter. Windmolens worden daarom steeds groter en produceren daardoor ook meer geluid. Hiermee wordt bij de plaatsing echter rekening gehouden (een windmolen staat minimaal 300 meter van de dichtstbijzijnde huizen af) en bovendien zijn er steeds betere technieken om dit tegen te gaan. Om nóg grotere molens te kunnen inzetten en toch de overlast te beperken, worden er ook windparken op zee gebouwd. Die zijn omstreden omdat ze de horizon vervuilen en bovendien veel duurder zijn dan windmolens op land. Momenteel kost deze vorm van windenergie zo’n 15 cent per kWh; 2 tot 3 keer meer dan reguliere energie. Door stijgende energiekosten van gas, olie en kolen (vanwege het opraken van de voorraden) en innovatie, verwachten wetenschappers dat windenergie vanaf zee snel concurrerender wordt.

De discussie wordt verkeerd gevoerd

Denk je eens in: het is dus goedkoper om gas- en olievelden op te sporen, gangenstelsels te graven, pijpleidingen aan te leggen, eeuwenoude grondstoffen op te pompen, deze te vervoeren met vrachtwagens of schepen en vervolgens te verbranden dan om lokaal een windmolen te bouwen en de opgewekte energie direct naar afnemers te leiden. Is dat logisch? Nee, natuurlijk niet! Als we nu in een wereld zouden leven waarin duurzame energie de norm is, dan zou het volstrekt belachelijk zijn om op fossiele brandstoffen over te stappen. Niet alleen vanwege de vervuiling, maar vooral omdat het vele malen duurder zou zijn. Grijze energie is alleen maar “goedkoop” omdat de kosten voor innovatie en aanleg van netwerken allang gemaakt zijn. En omdat veel indirecte kosten buiten beschouwing worden gelaten.

Grijze energie is alleen maar goedkoop omdat de kosten voor innovatie en aanleg van netwerken allang gemaakt zijn.

Daar komt bij dat de discussie verkeerd gevoerd wordt, net als bij die over biologische voeding. Ook als windenergie duurder zou zijn, kan je jezelf de vraag stellen: is schonere lucht en minder vervuiling die hogere prijs niet waard? Ik vind van wel. En de horizonvervuiling van al die molens op land en — erger nog — langs onze prachtige kust dan? Ik vermoed dat we daar prima aan kunnen wennen. Zoals we ook gewend zijn geraakt aan de aanblik van auto’s door de straten en het geluid van overgaande telefoons in de trein. Mijn tip zou zijn: maak omwonenden mede-eigenaar van zo’n molen zodat ze er ook wat aan verdienen. Grote kans dat ze in één klap een stuk aantrekkelijker worden.

Linksom of rechtsom

Hoe je het ook wendt of keert: Nederland is bij uitstek het land van de windmolens. In de 14e eeuw werden ze al ingezet om graan tot meel te malen en een eeuw later hielpen ze de eerste polders aan te leggen. Het lijkt daarom zo natuurlijk en logisch om ditzelfde principe nu, in een moderner jasje, toe te passen om elektriciteit op te wekken. Het waait in Nederland immers voortdurend en we hebben in al die eeuwen flink wat ervaring opgedaan om hiervan gebruik te maken. Zouden onze voorouders de vroegere windmolens ook spuuglelijk hebben gevonden?

Ondertussen zijn er in Nederland inmiddels meer dan 135 stichtingen en actiecomités opgericht die strijden tegen de aanleg van windmolenparken in hun omgeving. Berichten over het vervangen van nog werkende windmolens door nieuwere, alleen om subsidie op te strijken, duwt de groene lobby nog dieper in het verdachtenbankje. Daarom is het goed dat er nu een onafhankelijke uitspraak ligt waar niemand omheen kan. Welke oplossing we ook bedenken, we zullen beter ons best moeten doen om Nederland te vergroenen. Linksom of rechtsom.

Doe mij maar zo’n windmolen.