We gooien gemiddeld 50 kilo voedsel per persoon per jaar weg in Nederland. Dit eten is geproduceerd, verwerkt, verpakt en vervoerd... Zonde dus van alle energie. Tijdens het tv-programma ‘Rot op met je milieu’ kreeg het thema voedselverspilling dan ook de aandacht die het verdient.

“Oh, gooi dat brood maar in het karretje. En die worstjes kunnen er ook nog bij”. Dat was de algemene houding toen er boodschappen gedaan werden door mijn medekandidaten tijdens het programma. En zo gaat het vaak tijdens inkopen. Er wordt afgeweken van lijstjes en goede voornemens, spontane trek neemt het over en je komt met een overvol mandje bij de kassa aan. Maar vaak blijkt: de ogen zijn groter dan de maag, zowel in de supermarkt als in de keuken. En dat leidt tot voedselverspilling.

Achteloosheid

Het meeste voedsel wordt verspilt bij de consument in huis. Uiteindelijk eindigt 15% van ons voedsel ongebruikt in de afvalbak, wat neerkomt op 50 kg per persoon per jaar. Dit komt mede omdat we de verbinding met ons voedsel zijn kwijtgeraakt. Voor de gemiddelde consument komt voedsel kant en klaar aangeleverd uit de supermarkt, het is er altijd en het is van goede kwaliteit. Maar achter het voedsel dat wij kopen zit harde arbeid verscholen. Vaak komt ons voedsel van kleinschalige boeren die aan hoge eisen moeten voldoen om op onze markt hun waren te mogen verkopen. Wij als consument betalen lage prijzen voor voedsel, waardoor niet alleen de boeren weinig betaald krijgen maar wijzelf erg laks met ons eten omgaan.

Het gaat niet alleen om het weggegooide product, maar ook om alle energie en grondstoffen die nodig waren om het te produceren.

Volgens Milieucentraal wordt namelijk wel 3,5% van de jaarlijkse uitstoot van broeigassen van een consument veroorzaakt door voedselverspilling. Om nog maar niet te spreken van de hoeveelheid afval die dit met zich meebrengt. Bovendien wordt niet altijd beseft dat het niet alleen om het weggegooide product gaat, maar ook om alle energie en grondstoffen die nodig waren om het product te produceren, vervoeren, koelen, bewerken, verpakken en bewaren.

Mooie initiatieven

Gelukkig zijn er steeds meer mensen en initiatieven die voedselverspilling tegengaan. Ik heb kennis mogen maken met Gea en Jan-willem van initiatief Aarde-Werk de Stegge, waarin ze proberen zoveel mogelijk zelfvoorzienend te leven. Door zelf hun voedsel te verbouwen, hebben ze er meer respect voor. Voedsel wordt door hen nooit als afval gezien en zelfs restjes zoals uienschillen worden gewoon gebruikt. Zelfvoorzienend leven is natuurlijk niet voor iedereen mogelijk, maar Gea gaf de tip mee om zelf eens iets te produceren. Door zelf iets te laten groeien – bijvoorbeeld basilicum of worteltjes – en daar verantwoordelijk voor te zijn, kom je meer in contact met het eten dat je dagelijks eet. En dat kan gewoon vanuit de vensterbank

Ook voedsel kopen van lokale boeren — waarbij je kunt zien hoe het geproduceerd wordt — is niet alleen leuk en goed voor het milieu, maar zorgt ook voor bewustwording over de hoeveelheid werk die achter jouw voedsel schuilt. Zo denk je wel twee keer na voordat je iets weggooit.

Koop bijvoorbeeld eens de wat lelijkere boontjes, of die ene tomaat die bijna niet meer goed is.

Restaurant Instock is nog een voorbeeld van een initiatief dat zich bezig houdt met voedselverspilling. De restaurants van Instock (in Amsterdam, Den Haag en Utrecht) koken met onverkochte producten van Albert Heijn supermarkten. Denk aan voedsel met een schoonheidsfoutje of etenswaren die net over de verkoopdatum zijn. De koks van Instock maken er een heerlijke maaltijd van en zorgen zo voor meer bewustwording bij hun gasten. Koop bijvoorbeeld eens de wat lelijkere boontjes, of die ene tomaat die bijna niet meer goed is maar nog prima voor jouw avondmaal gebruikt kan worden. Zo zorg je ervoor dat de supermarkt dit niet hoeft weg te gooien.

Simpele acties maken het verschil

Ook de manier van bewaren van voedsel en creatief koken kan voedselverspilling tegengaan. Instock heeft hier een kookboek over gemaakt, en ook het initiatief Taste Before You Waste geeft tips voor het verminderen van voedselverspilling. Bijvoorbeeld door de stronk van de broccoli te gebruiken voor een broccolisoepje. Of door lente-ui in een bakje water te zetten zodat het opnieuw aangroeit. Of door van restjes groenten een bouillon te trekken. Ook hebben ze tips hoe je kan checken of voedsel dat officieel over de datum is, toch nog gegeten kan worden. De Tenminste Houdbaar Tot (THT) datum geeft namelijk alleen een optimale kwaliteitsgarantie van de producent, maar kan na die datum vaak nog prima gebruikt worden. Alleen de Tenminste Goed Tot (TGT) datum geeft een uiterste datum waarop je een product kunt consumeren.

De hierboven genoemde voorbeelden lijken kleine oplossingen. Maar juist de kleine beetjes aan voedselverspilling leiden tot het grote probleem van voedselverspilling. Uiteindelijk gaat het om simpele acties in het dagelijks leven die het verschil maken! Dus: kijk wat je in huis hebt voor je inkopen doet, maak een lijstje, gebruik een maatbeker en bewaar je restjes.

Mocht je twijfelen aan je eigen impact, dan heeft Milieucentraal een weggooitest om te kijken hoeveel je aan voedsel verspilt.