Toen Britt acht jaar was schreef ze een brief aan ‘meneer de burgemeester van Nederland’ waarin ze vroeg of er wat lantarenpalen uit konden omdat de wereld zo warm werd. Niet wetende dat het probleem veel groter was dan brandende lantarenpalen.

Laat ik maar beginnen met mezelf even kort voor te stellen. Mijn naam is Britt, ik ben negentien lentes jong en ben al een aantal jaren bezig om mezelf in te zetten voor de duurzaamheid. Iets dat denk ik heel belangrijk is, maar niet altijd even makkelijk. De afgelopen twee jaar heb ik me meer en meer verdiept in de problemen op de Nederlandse energiemarkt. Ik wil het nieuwe jaar niet negatief beginnen, maar ik denk dat het toch goed is om er twee even toe te lichten en natuurlijk te laten weten hoe het anders kan, zodat we in 2017 écht allemaal voor groene stroom kunnen gaan.

Het probleem met het huidige systeem
Het eerste probleem omtrent (duurzame) energie in Nederland is dat groen vaak helemaal niet groen is. In cijfertjes uitgedrukt: 65% van de Nederlanders heeft thuis een groen stroomcontract, terwijl in feite 11% van alle energie die in Nederland wordt opgewekt duurzaam is. Slechts 11%, terwijl we altijd tegen de wind in moeten fietsen, we een hoop koeien hebben en ook nog redelijk wat zon-uren vangen, die we allemaal kunnen gebruiken om groene stroom op te wekken! Toch is nog steeds het leeuwendeel van onze energie zo grijs als het maar kan. Desondanks denken veel mensen ten onrechte wel groene stroom te hebben. Hoe kan dat?

Zo denk jij dat je betaalt voor groene energie en iets goeds doet voor de wereld, terwijl je eigenlijk betaalt voor het certificaat.

Je moet het energienet zien als een soort zwembad, waar aan de bovenkant stroom in gaat (door energieproducenten) en aan de onderkant tappen wij (als consument) de stroom weer af. Het zwembad bestaat dus uit een mengelmoes van groen (11%) en grijs (89%). Nu moet je als energiemaatschappij kunnen bewijzen dat stroom groen is opgewekt met een groencerificaat, voordat je het mag verkopen als groene stroom. Het probleem is echter dat er veel meer vraag is naar groene stroom, dat er veel te weinig van die certificaten in Nederland zijn en de grote maatschappijen deze inkopen in andere landen.

Neem bijvoorbeeld Noorwegen. Zij hebben alleen maar groene stroom en dus een bak met certificaten over. Andere maatschappijen kopen deze certificaten voor een prikkie. De stroom blijft daar, het certificaatje wordt op grijs opgewekte stroom geplakt en het aandeel groene stroom in Nederland blijft net zo laag als het was. Zo denk jij dat je betaalt voor groene energie en iets goeds doet voor de wereld, terwijl je eigenlijk (in de meeste gevallen) betaalt voor het certificaatje.

Niet rendabel genoeg
Het tweede probleem is dat het vaak helemaal niet rendabel is om groene stroom op te wekken. Tussen de consument en producent zit een maatschappij. Deze maatschappij koopt de stroom op voor een bodemprijs en verkoopt hem vervolgens voor meer geld weer door. Dit klinkt heel logisch want dat is hoe de handel werkt. Maar ik denk dat het anders moet en anders kan. Neem als voorbeeld een boer die een windmolen in zijn tuin heeft staan of van zijn mestoverschot energie opwekt of zijn stallen vol legt met zonnepanelen. Dit zijn grote investeringen die best veel energie kunnen opwekken. Het probleem is alleen dat hij deze stroom voor zó’n lage prijs moet doorverkopen dat het helemaal niet rendabel is om nog een paneel neer te leggen, of nog een windmolen te bouwen.

Hoe graag we ook de wereld willen redden, onze eigen portemonnee is minstens zo belangrijk.

Aan de andere kant is het voor de consument ook niet interessant om groene energie af te nemen, want hoe graag we ook de wereld willen redden, onze eigen portemonnee is minstens zo belangrijk. Daarom worden energiemaatschappijen via het vastrecht (een vast bedrag per maand) betaald voor hun service en administratieve en financiële zaken. Dat maakt de winst die de maatschappijen vangen over het verbruik eigenlijk heel raar, want ze hebben namelijk niet de energie opgewekt of de windmolen gebouwd.

Mogelijke oplossingen
Wat zou nou een perfecte oplossing zijn? Stel: jouw buurman heeft een ontzettend groot dak op het zuiden en hij heeft het geld om deze helemaal vol te leggen met zonnepanelen, maar hij verbruikt niet zoveel stroom als dat hij opwekt. Jij daarentegen hebt een klein dak op het noorden, verbruikt ook helemaal niet zo veel stroom maar hebt zelf niks aan zonnepanelen. Hoe mooi zou het dan zijn als je de stroom van jouw buurman kan overkopen? Zonder dat er een grote maatschappij tussen zit die er winst over vangt?

Dit is wat de jonge energiemaatschappij Vandebron heeft gedaan, maar dan op grote schaal. En ik denk dat dit de oplossing is voor een duurzamere, transparantere en eerlijkere energiemarkt. Vandebron werkt samen met 100 kleine producenten van groene stroom en ze hebben een soort marktplaats gecreëerd waar je als consument direct stroom kan kopen van een producent naar keuze. Hiermee weet je zeker dat de stroom waarvoor je betaald, in Nederland groen wordt opgewekt. Ook vraagt Vandebron alleen het vastrecht voor hun service en vangen ze verder geen winst over de stroom. Dit houdt in dat de producenten meer gaan verdienen en het rendabeler wordt om door te investeren. Ik werk nu al twee jaar voor Vandebron en ik denk dat het daadwerkelijk een verschil kan gaan maken.

Jouw keuze telt
Het is nu 2017, er moeten dingen veranderen en we moeten bewuster worden. Iedereen heeft een energiemaatschappij en haast niemand weet wat daar achter de schermen precies gebeurt. Daarom wordt er elk jaar door een aantal milieubewuste partijen van Nederland een heldere lijst uitgebracht waar alle maatschappijen een rapportcijfer krijgen op het gebied van duurzaamheid. Vandebron krijgt hierin een 9,6 (en geen 10 omdat in dit onderzoek bio-energie niet als helemaal groen wordt gezien). Vergelijk dat eens met energiereuzen zoals Eneco (7) of Essent (3)!

Laten we dit jaar beginnen met goed na te denken over waar onze stroom nou eigenlijk vandaan komt. Bedenk vervolgens hoeveel impact je kan maken met zoiets simpels als van onderaan de lijst naar boven te stappen, en daarmee bewust te kiezen voor écht groen. Dan weet je in ieder geval zeker dat elke keer dat je je koelkast opent, je lampen aandoet of je telefoon oplaadt dat er in elk geval geen kolen voor verbrand hoeven te worden. Dat lijkt me een mooi voornemen voor 2017.